Toàn bộ lời dạy của Đức Phật, theo cách truyền thống Theravāda gìn giữ, được gom vào một bộ sách viết bằng tiếng Pāli gọi là Tipiṭaka — Tam Tạng, nghĩa đen là “ba cái giỏ chứa đựng giáo pháp”. Trang này bày ra toàn bộ hệ thống ấy theo ba phần: tổng quan ba tạng, rồi chi tiết năm bộ Nikāya của Tạng Kinh, rồi cấu trúc mười lăm tập của Kinh Tiểu Bộ. Một số mục đã mở ra được một trang song ngữ đầy đủ; những mục còn lại được liệt kê sẵn để anh chị em thấy mỗi bài kinh nằm ở đâu trong toàn thể. Chúng tôi thêm dần, mỗi ngày một chút.
Suốt khoảng bốn trăm năm sau khi Đức Phật nhập diệt, không có một chữ nào được viết ra. Chư Tăng học thuộc lòng các bài kinh rồi cùng nhau tụng lại, mỗi nhóm giữ một phần, giống như một ca đoàn giữ cho bài hát khỏi mất. Đến khi giáo pháp được ghi thành chữ tại Tích Lan, vào khoảng năm 29 trước Công nguyên, người ta khắc lên những phiến lá bối; lá bối được bó lại và đựng trong những chiếc giỏ, rồi người này chuyền tay cho người kia dọc theo một hàng dài. Hình ảnh mộc mạc ấy đã đặt tên cho cả bộ kinh điển.
Sở dĩ có ba giỏ là vì lời dạy tự nhiên chia làm ba loại: những giới luật giữ cho Tăng đoàn hòa hợp, những bài giảng chính Đức Phật đã nói, và phần phân tích có hệ thống mà chư vị luận sư về sau rút ra từ các bài giảng ấy.
| Tên Tạng (Pāli) | Tên tiếng Việt | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Vinaya Piṭaka | Tạng Luật | Các giới luật, quy định và quy tắc ứng xử dành cho giới xuất gia (Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni), cùng các tích truyện về lý do ban hành từng giới. |
| Sutta Piṭaka | Tạng Kinh | Ghi lại các bài giảng của Đức Phật và một số đại đệ tử. Đây là phần cốt lõi chứa đựng các giáo lý thực hành. |
| Abhidhamma Piṭaka | Tạng Vi Diệu Pháp (Luận Thắng Pháp) | Phân tích triết học, tâm lý học và hệ thống hóa các giáo pháp trong Tạng Kinh ở mức độ sâu sắc, vi tế và chi tiết hơn. |
Bấm vào một tạng dưới đây để mở mục lục đầy đủ của tạng ấy. Con số nhỏ ở góc mỗi thẻ cho biết đã có bao nhiêu mục có trang trên website.
Tạng Kinh là giỏ mà người cư sĩ thật sự sống với nó hằng ngày. Giỏ này chứa chính các bài giảng — Đức Phật nói chuyện với vua chúa và nông dân, với người mẹ mất con và vị Tỳ-kheo đang hoài nghi — và chia thành năm bộ gọi là Nikāya, sắp xếp chủ yếu theo độ dài của bài kinh hoặc theo chủ đề và số lượng pháp.
| Tên Bộ Kinh | Phân loại | Đặc điểm & Nội dung |
|---|---|---|
| 1. Dīgha Nikāya | Kinh Trường Bộ | Gồm 34 bài kinh dài, chia làm 3 phẩm. Chứa các bài giảng chi tiết về triết lý, vũ trụ quan Phật giáo và những cuộc đối thoại dài của Đức Phật với các đạo sư ngoại đạo. |
| 2. Majjhima Nikāya | Kinh Trung Bộ | Gồm 152 bài kinh độ dài trung bình, chia làm 3 tập. Nội dung cực kỳ phong phú: phương pháp tu tập, thiền định, đạo đức và sự phản bác các tà kiến. |
| 3. Saṃyutta Nikāya | Kinh Tương Ưng Bộ | Gồm gần 3.000 bài kinh ngắn, gom nhóm theo chủ đề — tương ưng uẩn, tương ưng xứ, tương ưng duyên khởi, v.v. |
| 4. Aṅguttara Nikāya | Kinh Tăng Chi Bộ | Hàng ngàn bài kinh sắp theo số lượng pháp tăng dần, từ Pháp số 1 đến Pháp số 11. Thí dụ: ba pháp (Tam Bảo, Tam vô lậu học), bốn pháp (Tứ Diệu Đế, Tứ vô lượng tâm). |
| 5. Khuddaka Nikāya | Kinh Tiểu Bộ | Tên gọi là “Tiểu” nhưng lại là bộ đồ sộ nhất, gồm các tập sách nhỏ lẻ không xếp vào bốn bộ trên: thi kệ, châm ngôn và tích truyện lịch sử. |
Mỗi thẻ dưới đây mở ra mục lục đầy đủ của bộ ấy — đủ ba mươi bốn bài Trường Bộ, đủ một trăm năm mươi hai bài Trung Bộ, và tiếp như vậy. Thanh nhỏ dưới chân mỗi thẻ cho biết bộ đó đã soạn được tới đâu.
Có một điều nên nói cho các em nghe: bốn bộ đầu trùng nhau khá nhiều. Cùng một lời dạy, bản dài nằm ở Trường Bộ, bản ngắn nằm ở Tương Ưng Bộ. Đó không phải là cẩu thả — đó là điều tất yếu khi một lời dạy được lặp lại cho nhiều hạng người khác nhau suốt bốn mươi lăm năm, và mỗi nhóm trùng tuyên giữ lại bản mà nhóm mình đã học.
Vì Kinh Tiểu Bộ gồm rất nhiều văn bản độc lập và phổ biến trong đời sống Phật giáo — Kinh Pháp Cú, Chuyện Tiền Thân, Kinh Từ Bi đều nằm ở đây — nên phần này liệt kê riêng. Dưới đây là mười lăm tập sách chính thức theo truyền thống Tích Lan, Thái Lan và Việt Nam; một vài hệ phái tính thêm ba cuốn nữa.
Ấn bản Miến Điện tính mười tám tập thay vì mười lăm, thêm ba tác phẩm muộn hơn. Nổi tiếng nhất là Mi-Tiên Vấn Đáp, trong đó vua Hy Lạp Milinda chất vấn Tỳ-kheo Nāgasena về cái ta, về tái sinh và về ký ức.
Mở trọn mục lục Kinh Tiểu Bộ
Trang Tiểu Bộ có mục lục đầy đủ, ô lọc nhanh, và một bài ngắn giải thích vì sao bộ mang tên “Tiểu” lại hóa ra đồ sộ nhất trong năm bộ.
Xem mục lục Kinh Tiểu BộTừ lời tụng đến trang webBốn chặng đường của một bài kinh
- Kết tập lần thứ nhất — ba tháng sau khi Đức Phật nhập diệt, năm trăm vị A-la-hán họp tại thành Vương Xá. Tôn giả Ưu-Ba-Ly trùng tuyên phần Luật, Tôn giả A-Nan trùng tuyên phần Kinh. Câu mở đầu quen thuộc “Tôi nghe như vầy” là lời của Tôn giả A-Nan.
- Kết tập lần thứ hai và thứ ba — khoảng một trăm năm và hai trăm ba mươi năm sau, để giải quyết những bất đồng về giới luật và giáo lý. Tạng Vi Diệu Pháp được chính thức đưa vào ở kỳ thứ ba.
- Ghi thành chữ — khoảng năm 29 trước Công nguyên tại Tích Lan, chép lên lá bối, vì chiến tranh và nạn đói khiến các vị trùng tuyên có nguy cơ mất mạng — và cùng với đó là mất luôn bài kinh.
- Dịch sang tiếng Việt — công trình lớn nhất là bản dịch năm bộ Nikāya của Hòa thượng Thích Minh Châu, làm suốt mấy chục năm. Hầu hết tên bài kinh anh chị em thấy trên trang này là của ngài.
Nghĩ lại mới thấy công phu của người xưa lớn đến mức nào. Không có gì trên trang này là mới cả. Chúng tôi chỉ đem những chiếc giỏ lá bối rất cũ ấy đặt vào một chỗ mà con em mình với tay tới được.
Gợi ý cho từng ngànhĐừng bắt đầu từ trang thứ nhất của Tạng Luật
Tam Tạng không phải cuốn sách đọc từ đầu tới cuối. Dưới đây là chỗ mà mỗi ngành trong Gia Đình thường bắt đầu.
- Ngành Oanh Vũ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka) trong Tiểu Bộ, và Câu Chuyện Dưới Cờ của trang nhà. Truyện có nhân vật, có con vật, có bài học rõ ràng.
- Ngành Thiếu — Kinh Pháp Cú: mỗi bài kệ chỉ vài dòng, đủ để suy nghĩ cả tuần. Rồi tới Kinh Điềm Lành và Kinh Từ Bi.
- Ngành Thanh và Huynh Trưởng — Trung Bộ Kinh, đặc biệt Kinh Niệm Xứ (MN 10), Kinh Chánh Tri Kiến (MN 9) và Kinh Nhập Tức Xuất Tức Niệm (MN 118). Đây là những bài kinh dạy cách hành thiền cụ thể nhất.
- Muốn tra một đề tài — mở Tương Ưng Bộ, vì bộ này gom các bài kinh theo chủ đề: uẩn, xứ, duyên khởi, niệm xứ, tứ đế.
- Muốn dạy học — mở Tăng Chi Bộ, vì bộ này sắp theo số: bốn nhiếp pháp, năm điều quán tưởng, sáu pháp hòa kính. Rất dễ nhớ và dễ giảng.
- Bài kinh dạy cư sĩ hay nhất — Kinh Giáo Thọ Thi-Ca-La-Việt (DN 31), dạy bổn phận qua lại giữa cha mẹ và con cái, thầy và trò, vợ và chồng, chủ và thợ.
Những bài đã soạn xongDanh sách này tự dài thêm mỗi khi có bài mới
Mỗi ngày một chútCách trang này được xây dần lên
Không ai ngồi xuống viết một lần cho hết Tam Tạng. Cách phần này lớn lên rất giản dị: mỗi lần một bài kinh, mỗi bài một trang, hễ rảnh được một giờ thì soạn một bài. Mục lục đã được dựng sẵn và dựng đầy đủ trước, cho nên bài mới soạn xong là tự rơi đúng vào chỗ của nó, không phải sửa lại thanh điều hướng lần nào nữa.
Chép khuôn mẫu
Chép tệp kinh/_mau-bai-kinh.html thành tên bài mới, thí dụ trungbo-010-niem-xu.html.
Viết nội dung
Điền tựa, xuất xứ, bản dịch và phần giảng giải vào đúng chỗ đã đánh dấu sẵn trong khuôn mẫu.
Ghi một dòng
Mở js/tamtang-data.js, tìm bài kinh đó trong mục lục, thêm u: 'tên-tệp.html'. Xong.
Bước thứ ba chính là toàn bộ bí quyết. Ngay khi thêm một chữ ấy vào, bài kinh đổi từ màu xám sang màu đỏ sẫm trong mọi mục lục, thanh tiến độ nhích lên, danh sách “bài mới” nhận ra nó, và nút “bài trước / bài sau” ở hai bài kế cận tự động trỏ tới. Không phải sửa một dòng HTML nào.
Hướng dẫn từng bước cho người soạn bài kế tiếp
Viết thật rõ ràng, có sẵn từng dòng để chép. Ai mở được tệp văn bản là thêm được một bài kinh vào trang nhà.
Xem hướng dẫn thêm bài kinhTên tiếng Việt các bài kinh theo cách gọi trong bản dịch của Hòa thượng Thích Minh Châu (Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam); tên Pāli và cách sắp xếp phẩm mục theo Tam Tạng Pāli truyền thống Theravāda. Đã đối chiếu ngày 6/8/2026: 34 tên Trường Bộ, 152 tên Trung Bộ, 26 phẩm Pháp Cú và cách chia 56 tương ưng của Tương Ưng Bộ đã được soát lại với các bản mục lục công bố công khai; 24 chỗ lệch đã sửa. Phần Tạng Luật, Vi Diệu Pháp và Tăng Chi Bộ vẫn chưa đối chiếu từng mục.
Nếu có chỗ nào trên trang này khác với ấn bản in mà gia đình đang dùng, xin lấy bản in làm chuẩn và viết thư cho chúng tôi để sửa lại.
